MICHAEL WALZER
Δίκαιοι και άδικοι πόλεμοι
«ΙΩΛΚΟΣ», ΣΕΛ. 496, ευρώ 25

Στο κλασικό πλέον έργο του «Δίκαιοι και άδικοι πόλεμοι» (πρωτοεκδόθηκε στην Αμερική το 1977), ο Μάικλ Γουόλτσερ ανατρέχει στην παλιά και λησμονημένη θεωρία τού bellum justum, την οποία αναδιατυπώνει και εκσυγχρονίζει «μεταφράζοντας» τη στη γλώσσα της ηθικής και πολιτικής φιλοσοφίας του καιρού του. Η χριστιανική-μεσαιωνική θεωρία του «δίκαιου πολέμου» ήθελε να ορίσει τα ηθικά όρια του πολέμου, έτσι ώστε να καταστεί δυνατή η διάκριση μεταξύ δίκαιων και άδικων πολέμων. Ο πόλεμος θα μπορούσε έτσι να γίνει αποδεκτός, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, μέσα στο πλαίσιο της χριστιανικής ηθικής. Στις προθέσεις των εμπνευστών της, από τον Αυγουστίνο ώς τον Θωμά τον Ακινάτη ή τον Φραντσίσκο ντε Βιτόρια, η διάκριση μεταξύ δίκαιων και άδικων πολέμων ήθελε να συμβάλει στον περιορισμό του πολέμου. Τα ηθικά όρια αναφέρονταν κυρίως στις «αιτίες» και τους λόγους που μπορούσαν να δικαιολογήσουν την έναρξη του πολέμου (jus ad bellum), όπως ήταν λ.χ. η άμυνα ενάντια σε μιαν επίθεση, η επανάκτηση εδαφών που είχαν αφαιρεθεί άδικα και παράνομα ή η τιμωρία του επιτιθέμενου. Αλλά και η διεξαγωγή των εχθροπραξιών έπρεπε να είναι «δίκαιη» (jus in bello). Οι χριστιανοί ηγεμόνες και πολεμιστές έπρεπε να σέβονται τη ζωή και τα αγαθά των αμάχων και να τηρούν ένα κριτήριο αναλογίας ανάμεσα στους δίκαιους στόχους του πολέμου και τη θυσία ανθρώπινων ζωών που αυτός αναπόφευκτα συνεπάγεται.

Με την εγκατάλειψη των ηθικο-θεολογικών προϋποθέσεων... (περισσότερα)